Rudimentair geheugen: krachtige bron in de vergetelheid

person holding string lights photo
Foto door David Cassolato op Pexels.com

In het boek ‘De zelfbewuste leider’ van Godfried Ijsseling kwam ik voor het eerst het begrip ‘rudimentair geheugen’ tegen. Rudimentair wil zeggen dat ‘iets’ niet volledig tot ontwikkeling komt of is gekomen. Het geeft dus een overblijfsel aan en geen basis voor verdere ontwikkeling. Ooit ‘in den beginne’ van zijn ontstaan had het wel een functie maar uiteindelijk niet meer. Door veranderingen en aanpassingen heeft het zijn functie verloren, en is gewoonweg niet meer nodig of men vind dat het niet meer nodig is. Voorbeeld uit de anatomie is het wormvormig aanhangsel in de dikke darm.

Ijsseling beschrijft dat we geboren zijn met een gevoel dat er iets mis is met ons. Dit baseert hij op de psychologie van Stephen Wolinsky (1999-2002) en begrippen uit de Indiase Advaita Vedanta. Onze ontwikkeling begon al voordat we geboren waren, in de knusse en veilige baarmoeder. In die fase leren we nog geen taal zoals we die later zullen aanleren. Alle waarnemingen worden opgeslagen als een onbewust gevoel in het rudimentair geheugen. Tijdens en na onze geboorte ervaren we buiten de baarmoeder plotseling fysieke ongemakken zoals kou en honger bijvoorbeeld. Psychiater Carl Jung noemt dat het ‘individuatieproces’. We ontwikkelen ons langzaam tot een losstaand en zelfbewust wezen. In het begin van ons leven zijn we nog niet bewust dat we geen knusse en veilige eenheid meer zijn met onze moeder en, een losstaand wezen zijn geworden. Als pasgeboren kind ervaar je echter alles nog als één. In die veronderstelling kun je nog geen onderscheid maken tussen jezelf en de wereld. Alle negatieve gevoelens verwijt je daarom aan jezelf. Dit proces legt een fundamentele basis voor de rest van ons leven. Het onbewuste gevoel wordt opgeslagen in het emotionele geheugen van het limbische systeem van de hersenen.

Aangezien de hersenen nog niet volledig zijn ontwikkeld kunnen we geen woorden of gedachten aan die gevoelens geven. Die functie ontwikkeld zich pas na ons tweede levensjaar. Voor ons derde of vierde levensjaar hebben we vaak geen actieve herinneringen opgeslagen, maar gevoelens van die tijd zijn nog wel aanwezig. Door de negatieve fysieke ervaring dat ‘er iets mis met mij is’ ontwikkelen we volgens Wolinsky een Valse kern. In die Valse kern worden alle onbewuste gevoelens opgeslagen in het rudimentaire geheugen. De Valse kern roept een tegenreactie op die Wolinsky het Valse zelf noemt. Ook dat gebeurd volledig onbewust. Je ontwikkelt dus vanuit die foutieve overtuiging een strategie welke op een vergissing is gebaseerd. Die strategie moet vervolgens alles in het werk stellen om het gevoel van gebrekkigheid te elimineren. Iemand gaat bijvoorbeeld vanuit een gevoel van ‘niet goed zijn’ proberen geen fouten te maken en alles perfect doen om het intrinsieke gevoel van gebrekkigheid te camoufleren. Deze compenserende strategieën zijn gebaseerd op een ingebeeld gebrek. Het voorkomt op termijn dat men toelaat wat men echt nodig heeft; echt liefdevol en begripvol en oordeelvrij contact met jezelf en met andere mensen.

Elke poging om het gevoel van onvolledigheid te compenseren bevestigd het gevoel van onvolledigheid. Daarmee ontwikkel je de noodzaak om dat te blijven doen en raakt verstrikt in een vicieuze cirkel. Volgens Wolinsky ben je niet je Valse kern maar ben je je Ware zelf. Je kunt niet door ‘iets anders te doen’ wegpoetsen wat eigenlijk niet ‘werkelijk’ is. Iemand hoeft zich niet te bewijzen dat hij of zij goed is omdat diegene gewoonweg al goed is.

Het gaat dus om bewustwording van de ingeprente gebrokenheid die iemand gevormd heeft, en aan het werk heeft gezet om de gebreken te compenseren. Door hier van bewust te worden krijg je contact met je ware authentieke zelf. Dit kan een schokkende confrontatie opleveren. Je komt er achter dat de Valse kern als het ware een jutezak vol foutieve overtuigingen is die je levenslang hebt meegetorst naar de top van een carrière of perfectionisme. Eenmaal aangekomen aan de top kom je tot de conclusie dat je het zonder die loodzware jutezak ook wel had gered. In het andere geval had je waarschijnlijk niet eens de moeite genomen om naar boven te klimmen. Bij het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap gaat het om ‘ontwaken’ en ‘ontmaskeren’.

‘Rudi’, zoals ik het begrip nu maar even noem, heeft mijn interesse gewekt. Daarom heb ik nog even verder gezocht om wat meer te weten te komen over dit begrip van vergeten objecten, woorden en organen. Ik stuitte daarbij op een korte maar krachtige beschrijving van de bioloog Nico M. van Straaten. Hieronder volgt een deel van zijn beschrijving;

“Rudimentaire organen (Engels: “vestigial organs”) ontstaan als een soort zich aanpast aan een nieuwe omgeving en sommige eerder geëvolueerde organen niet meer nodig zijn. Het in stand houden van die structuren kost teveel energie of conflicteert met de ontwikkeling van nieuwe aanpassingen. De functieloze organen verdwijnen echter niet altijd geheel. Het ontwikkelingsprogramma blijft vaak in verkorte of onderdrukte vorm aanwezig en kan in sommige gevallen plotseling weer actief worden waarbij een atavisme (terugval op een voorouderlijke structuur) ontstaat.”

Dit en meer bevestigd niet alleen het betoog van Godfried Ijsseling. Ik zie het bij jongeren en volwassenen die de leiding over hun leven kwijt zijn. Ze hebben zichzelf mechanismen aangeleerd om ‘iets’ te gaan doen wat het ‘gevoel’ onderdrukt. Het gegeven dat het ‘programma’ in onderdrukte vorm aanwezig blijft en in sommige gevallen weer actief kan worden. Het rudimentair geheugen is letterlijk in de vergetelheid gedrukt. Maar ik heb ontdekt dat het een krachtige bron is voor de ontwikkeling van persoonlijk leiderschap.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s