Emotionele voedingsbron voor een onderneming(1)

“Er was eens een overstroming in India, waarbij een heuvel met een bungalow op de top droog bleef en een toevlucht werd voor een aantal wilde dieren, naast de mensen die daar waren. Op een bepaald moment kwam er een Bengaalse koningstijger aanzwemmen, en toen hij de hoogte had bereikt lag hij hijgend als een hond op de grond midden tussen de mensen, bezeten door angst. De gewone agressiviteit van de tijger was tijdelijk verdrongen door de angst die oppermachtig in hem werd en een nieuw karaktercentrum in hem vormde.” Henry Drummond. (Geciteerd in W.James, 2010)

In het bovenstaande verhaal van Henry Drummond is de tijger door de omstandigheden van zijn omgeving uitgeput en wordt zijn agressiviteit geremd door angst. Angst kan zowel een begrensde of een onbegrensde emotie zijn. Soms zijn er meerdere emoties met elkaar in conflict. Karakter kan dus beteugeld worden. Bij de tijger in ieder geval wel. Maar kan dat ook bij mensen? Aangezien mensen dagelijks met emoties te maken hebben is er een voedingsbron die ontdekt moet worden. Ik zie de emotionele voedingsbron als een oude waterput die begroeid is met doornen of giftige planten. Onder de grond wordt hij nog wel gevoed door grondwater maar we maken geen gebruik meer van de waterput. Misschien omdat we een makkelijkere manier hebben gevonden door bijvoorbeeld gewoon de kraan open te draaien. De Canadese arts en psycholoog Gabor Maté(2010) noemt dat “the quick satisfaction”. In het nummer “I can’t get no satisfaction” van de Rolling Stones zingt Mick Jagger over het feit dat hij nergens voldoening uit kan putten. Wat hij ook probeert, niets kan hem die voldoening geven.

In mijn werk zie ik hoe mensen met het nemen van besluiten kunnen worstelen. Wel of niet kunnen stoppen met een verslavend middel. Hoe kan het dat Jan het wel lukt en Marcel niet. Bij het nemen van een besluit moet er een beroep op de ‘wil’ gedaan worden om het innerlijke conflict op te lossen. Er kan een fase van besluiteloosheid ontstaan omdat er geen emotie overheerst. Als een emotie echter een bepaalde hevigheid bereikt, dan wordt deze op de troon gezet als enige doeltreffende en alle remmingen worden weggevaagd. Er is een emotionele drijfveer die een uitermate grote rol speelt in de vorming of samenstelling van een karakter. (W.James 2010, 196-197).

De gesprekken met jongens en volwassen mannen hebben mij geïnspireerd om ‘de cirkel van voedingsbronnen‘ uit te werken. In dit artikel wil ik iets over de Emotionele voedingsbron beschrijven. De oorsprong van mijn visie ligt in het boeiende werk met mensen met een verslaving. Maar ik heb ook honderden verhalen aangehoord waarbij het gebruik niet ernstiger was dan de doorsnee burger. In de meeste situaties zijn er overeenkomsten in de onderliggende oorzaak. Ik ben mij erover gaan verwonderen hoe mensen afgesneden worden van levensbelangrijke voedingsbronnen. Ik zie dat bij mensen met een verslaving maar ik zie dat ook bij mensen met een onderneming. Ondernemers die een emotionele bron laten overwoekeren omdat het teveel pijn en moeite kost om uit die ‘bron’ te putten. Ze hebben een snellere manier gevonden om hun emotie en gemoedsrust te dempen of te bevredigen. Echter, die “Quick satisfaction” is geen duurzame voedingsbron. Maté beschrijft in zijn boek ‘The realm of the hungry ghosts’ hoe de omgeving van invloed kan zijn op het verloop van iemands leven. Maté werkte tientallen jaren met mensen met een verslaving in Downtown Eastside, een achterstandsbuurt in Vancouver, Canada. Daar sprak hij dagelijks met mensen die, zoals hij omschrijft, “hongerig uit hun ogen staarden”. Het is een term die Friedrich Nietzsche (2017) gebruikt in zijn boek ‘Alzo sprak Zarathustra’. Vandaar de naam van zijn boek. Gabor Maté (2010) concludeerde dat als hij iemand wil helpen, hij zichzelf goed moet kennen en present moet zijn om naar het verhaal van de ander te luisteren. Hij kwam door zijn werkwijze tot de conclusie dat de oorzaak van besluiteloosheid bijna altijd een emotioneel verlies is.

“Verslaving begint met pijn en eindigt met pijn” (Maté 2010). Hij raakte ervan overtuigd dat alleen het (h)erkennen van, het verhelderen en het leren omgaan met levensvragen kan leiden tot herstel of stabiliteit. Het ontvluchten ervan leidt juist tot een neerwaartse spiraal. Anderzijds concludeerde hij dat een maatschappij of gemeenschap kritisch naar zijn eigen schaduwkanten moet durven kijken. Iemand die een verslaving heeft komt niet uit een andere wereld maar uit dezelfde samenleving waar we allemaal deel van uitmaken. Hierbij is het heel belangrijk op te merken dat iemand niet verslaafd is maar, een verslaving heeft. Maté stelt zelfs wanneer iemand gelukkig zegt te zijn diep van binnen ook kan worstelen met angst, pijn, wanhoop, trauma of een betekenisloos leven. Mensen zijn niet datgene wat ze ongelukkig maakt maar, hebben iets wat ze ongelukkig maak. Er is een wezenlijk verschil tussen iets zijn of iets hebben. In het kader van het moeilijk bespreekbaar maken van emotionele thema’s beschrijven Neufeld&Maté(2010) over het feit dat hechting de kern is van ons bestaan. Mensen hebben hechtings- en oriëntatiebehoeften maar, kinderen hebben van nature niet de vaardigheden om zich zelfstandig te hechten en te oriënteren. Als ze daar geen hulp bij krijgen dan bestaat het risico dat ze gedesoriënteerd en psychologisch verdwaald raken. Hechting aan één of meerdere (volwassen) personen is een waardevol oriëntatiepunt. Wanneer opvoeders geen orientatiepunt meer kunnen zijn, dan zijn kinderen geneigd om meer georiënteerd te raken op leeftijdsgenoten. Maar leeftijdsgenoten kunnen elkaar moeilijk tot volwassenheid begeleiden. Het natuurlijk gezag raakt daardoor uitgehold en gaan opvoeders niet meer vanuit het hart opvoeden maar, vanuit handboeken en verwachtingen van zichzelf of van de maatschappij. Onze hersenen kunnen opvallend genoeg geen oriëntatie-leegtes verdragen. Jongeren die volwassenen als orientatiepunt hebben vervangen door hun leeftijdsgenoten, hebben er genoeg aan om bij elkaar te zijn. Ook al zijn ze compleet de weg kwijt of verward. Hechting aan leeftijdsgenoten geeft hen slechts het gevoel dat ze niet verdwaald of verward zijn maar, in feite worden ze er niet door behoed om verloren te raken. Maté&Neufeld (2010) zijn van mening dat het belangrijk is om voortdurend te werken aan het ‘terughalen’ van onze kinderen. Dat is geen éénmalig proces met een eenduidige afronding.

Het beroemde verhaal van Peter Pan is een voorbeeld welke uitwerking hechtingsproblematiek heeft (Alexander, 2008). De Schotse schrijver  James M. Barrie en bedenker van Peter Pan, kreeg op jonge leeftijd ook met een trauma te maken. Zijn jongere broertje, en oogappel van zijn moeder, overleed door een tragisch ongeval. Vervolgens heeft zijn moeder tot haar dood in verdriet geleefd. James werd emotioneel verwaarloosd en groeide op zonder opvoeding van zijn ouders. James vluchtte in zijn fantasiewereld en bedacht uiteindelijk het karakter van Peter Pan die altijd kind wilde blijven en geen verantwoording kon nemen. James heeft, die door het trauma en hechtingsproblematiek ook met verschillende verslavingen kampte, nooit een goede relatie aan kunnen gaan met anderen.

De emotionele voedingsbron is te vinden in heel veel fasen van ons leven. We moeten daarbij wel de moed hebben om het onkruid van die oude ‘waterput’ te snoeien. Veel mensen zijn bang om oude wonden op te rakelen. Ik ben van mening dat in onze westerse samenleving wonden te snel gelezen moeten zijn. Mensen zeggen bijvoorbeeld al heel snel na een overlijden dat je de draad weer op moet pakken. Anderen hebben het te druk om je te steunen of voor een goed gesprek. Dit kan ik zeggen omdat ik zelf daarin ook niet altijd vooraan loop. De Quick satisfaction is ook bij mij een valkuil. Snel weer iets doen waardoor ik het vorige alweer weg wuif, wil vergeten, of verdoven. Ik ben me bewust dat we net als die aangespoelde tijger vaker mogen zeggen “laat me even want ik heb net een hele levensbelangrijke ervaring gehad”.  Als we dat soort momenten tot ons door laten dringen dan kunnen we die ons levenslang gebruiken als voedingsbron. Het leven van een popster is snel en hectisch. Het verbaasd mij eigenlijk niet dat Mick Jagger op zoek is naar de juiste voedingsbron die hem voldoening kan geven.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s